Skip to main content

Owrzodzenia pojawiają się głównie na błonie śluzowej jamy ustnej jako białawe plamki z czerwonymi brzegami. Ich rozwojowi może sprzyjać wiele czynników, w tym miejscowe urazy i oparzenia. Uszkodzenia śluzówki w postaci owrzodzeń goją się dłużej niż nadżerki. Sprawdź, w jakim czasie powinny zniknąć oraz dowiedz się, w jakich sytuacjach wskazana jest wizyta u lekarza.

Spis treści:

  1. Czym jest owrzodzenie jamy ustnej?
  2. Jak wyglądają owrzodzenia w jamie ustnej i ile się goją?
  3. W jakich sytuacjach mogą pojawić się owrzodzenia w jamie ustnej?
  4. Inne przyczyny owrzodzeń w jamie ustnej
  5. Kiedy warto zgłosić się do lekarza z owrzodzeniem w jamie ustnej?
  6. Najczęściej zadawane pytania

Czym jest owrzodzenie jamy ustnej?

Owrzodzenia jamy ustnej to otwarta rana w obrębie błony śluzowej, która powstaje w wyniku rozpadu patologicznie zmienionych tkanek oraz oddzielania się ich martwiczych fragmentów. W efekcie dochodzi do powstania charakterystycznego, często kraterowatego ubytku tkankowego [1].

Owrzodzenia mogą rozwijać się w następstwie rozpadu zmian pierwotnych, np. guzów, guzków i krost, a także powstawać w wyniku urazów termicznych, działania substancji chemicznych lub uszkodzenia popromiennego [1].

Jak wyglądają owrzodzenia w jamie ustnej i ile się goją?

Jednym z przykładów owrzodzeń w jamie ustnej są afty Suttona (MaRAS), które stanowią cięższą postać aft nawracających (RAS) i dotyczą około 10-15% przypadków [2].

Jak wyglądają i czym się charakteryzują takie zmiany? Przede wszystkim [2]:

  • mają postać głębokich owrzodzeń o średnicy co najmniej 1 cm,
  • zazwyczaj pojawiają się w ilości od 1 do 5 sztuk,
  • wykwitom mogą towarzyszyć objawy ogólne, np. gorączka i powiększenie węzłów chłonnych,
  • pierwszy epizod aft Suttona najczęściej występuje po okresie dojrzewania płciowego,
  • owrzodzenia zwykle lokalizują się na nierogowaciejącej błonie śluzowej jamy ustnej, jednak mogą pojawiać się także na rogowaciejącym podłożu, np. na dziąsłach, podniebieniu twardym lub grzbietowej powierzchni języka.

Ze względu na głębokość ubytku, który obejmuje tkanki poniżej błony podstawnej nabłonka, takie owrzodzenia goją się znacznie dłużej niż typowe afty. Proces ten może trwać od ok. 2 do nawet 6 tygodni [2].

Zmianom może towarzyszyć również silny ból, który w znacznym stopniu utrudnia codzienne funkcjonowanie, w tym mówienie i przełykanie. W przypadku uszkodzenia błony śluzowej istnieje też ryzyko wtórnego zakażenia bakteryjnego lub grzybiczego [2].

W jakich sytuacjach mogą pojawić się owrzodzenia w jamie ustnej?

Owrzodzenia w jamie ustnej najczęściej są konsekwencją miejscowego uszkodzenia błony śluzowej, np. w wyniku urazu mechanicznego lub oparzenia. W przypadku nawracających, trudno gojących się albo nietypowych zmian należy jednak uwzględnić również możliwość występowania choroby ogólnoustrojowej lub zmian o charakterze nowotworowym [1]. Ponadto nawracające zmiany mają wiele cech wspólnych z wewnątrzustnymi zakażeniami wirusem opryszczki zwykłej (HSV), zwłaszcza z pierwotnym opryszczkowym zapaleniem jamy ustnej i dziąseł oraz aftami opryszczkopodobnymi [2].

Inne przyczyny owrzodzeń w jamie ustnej

Owrzodzenia jamy ustnej mogą pojawiać się [3]:

  • przy chorobach o podłożu immunologicznym m.in. w zespole Sjögrena, toczniu rumieniowatym, pęcherzycy oraz zespole Behçeta,
  • w przebiegu niektórych chorób przewodu pokarmowego, w tym choroby Crohna, celiakii i zespołów związanych z zaburzeniami wchłaniania,
  • przy niedokrwistości złośliwej,
  • w niedoborach żelaza, kwasu foliowego oraz witamin C i B12,
  • w wyniku zaburzeń hematologicznych i chorób układu krwiotwórczego, np. białaczki, chłoniaka lub neutropenii,
  • w związku z przewlekłą niewydolnością nerek (dochodzi do zwiększenia stężenia mocznika we krwi i ślinie, co może sprzyjać stanom zapalnym oraz uszkodzeniom błony śluzowej jamy ustnej).

Ryzyko powstawania owrzodzeń charakterystycznych dla kandydozy jamy ustnej zwiększają także cukrzyca, niedoczynność przytarczyc i leczenie onkologiczne [4]. Są to głównie radioterapia i powtarzająca się ekspozycja na promieniowanie jonizujące, niektóre formy immunosupresji stosowane podczas terapii chorób nowotworowych [3].

Kiedy warto zgłosić się do lekarza z owrzodzeniem w jamie ustnej?

Do lekarza warto zgłosić się przede wszystkim wtedy, gdy owrzodzenie w jamie ustnej utrzymuje się przez dłuższy czas i nie wykazuje wyraźnych oznak gojenia [1].

Szczególnej uwagi wymaga pojedyncza zmiana, która utrzymuje się ponad 3 tygodnie i nie goi się, ponieważ w takiej sytuacji konieczne jest wykluczenie m.in. zmian nowotworowych. Długotrwałe owrzodzenie może być również związane z przewlekłym urazem, chorobą skóry lub przewlekłym zakażeniem, np. kiłą lub gruźlicą [1].

Znaczenie ma także obecność innych objawów. Jeśli owrzodzeniom towarzyszą zmiany skórne, gorączka, przewlekły kaszel, dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, niezamierzona utrata masy ciała, osłabienie lub inne niepokojące objawy ogólne, wskazana jest konsultacja lekarska. Taki obraz może towarzyszyć m.in. przewlekłym infekcjom, chorobom krwi, układowym chorobom tkanki łącznej, nieswoistym chorobom zapalnym jelit lub procesom nowotworowym. W wielu przypadkach diagnostyka i leczenie chorób błony śluzowej jamy ustnej powinny być rozszerzone o konsultacje specjalistyczne i współpracę m.in. stomatologa, dermatologa, hematologa, reumatologa, gastroenterologa [1].

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy palenie papierosów zwiększa ryzyko owrzodzeń w jamie ustnej?

Tak. Należy uważać na kontakt błony śluzowej z substancjami lub czynnikami o działaniu drażniącym (chemicznymi, fizycznymi i termicznymi), w tym na bezpośrednie oddziaływanie dymu tytoniowego [3].

2. Jakie są objawy kandydozy jamy ustnej?

Najczęstszą postacią kandydozy jamy ustnej jest ostra kandydoza rzekomobłoniasta. Jej charakterystycznym objawem jest biały, rozlany nalot na błonie śluzowej, przypominający wyglądem i konsystencją zsiadłe mleko. Nalot można stosunkowo łatwo usunąć, jednak po jego starciu widoczna jest zaczerwieniona powierzchnia śluzówki, na której mogą pojawić się krwawiące punkty [4].

3. Czy po owrzodzeniu pozostaje blizna w jamie ustnej?

Zazwyczaj tak. Owrzodzenie dotyczy zmian, które obejmują tkanki położone głębiej niż warstwa podstawna nabłonka i sięgają aż do błony śluzowej właściwej. Dlatego tego rodzaju uszkodzenia goją się z wytworzeniem blizny [2].

Bibliografia

[1] Waśniewska-Okupniak E, Szyfter W. Diagnostyka zapaleń jamy ustnej z nadżerkami i owrzodzeniami błony śluzowej. Polski Przegląd Otolaryngologiczny, T. 4, nr 1 (2015): 15-19.

[2] Krawiecka E. Występowanie nawracającego aftowego zapalenia jamy ustnej w aspekcie chorób ogólnoustrojowych oraz niedoborów żelaza, witaminy B12 i witaminy D. Rozprawa doktorska. 2017:17-20.

[3] Obuchowicz B. Neurosensoryczna kontrola mikrokrążenia w gojeniu doświadczalnych owrzodzeń błony śluzowej jamy ustnej. Rozprawa doktorska. 2009:6-7.

[4] Kuna A, Wrońska A.K. Candida albicans w jamie ustnej. Journal of Education, Health and Sport. 2023;27(1):27-37. DOI http://dx.doi.org/10.12775/JEHS.2023.27.01.003

Sprawdź, gdzie kupisz Sachol

Kup lokalnieKup online

Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.

Linia produktów Sachol

Żel stomatologiczny

Żel stomatologiczny

Sachol Żel

Sachol dla dzieci

Sachol Kids

Sachol Kids

Sachol FAST EFFECT

Sachol spray

Sachol Fast

Leave a Reply