Skip to main content

Środowisko jamy ustnej jest bardzo specyficzne – fizjologiczne warunki, panujące w jej obrębie, sprawiają, że miejsce to narażone jest na różnego rodzaju schorzenia i dolegliwości.1 Zagrożenie niosą ze sobą również wszelkie rany jamy ustnej – zarówno te drobne, jak i większe. Wynika to z faktu, iż przerwanie ciągłości tkanki skutkuje łatwiejszym wnikaniem patogenów w głębsze warstwy organizmu. Jak powstają urazy w jamie ustnej? Co warto o nich wiedzieć i jak im zapobiec?

Spis treści:

    1. Środowisko błony śluzowej jamy ustnej – czym się cechuje?
    2. Co może sprzyjać urazom jamy ustnej? Przyczyny
    3. Urazy jamy ustnej a afta – jak powstaje owrzodzenie?
    4. Rany w jamie ustnej a grzybica – co warto wiedzieć?
    5. Rany w jamie ustnej – co stosować?
    6. Higiena jamy ustnej – jak powinna wyglądać?

Środowisko błony śluzowej jamy ustnej – czym się cechuje?

Śluzówka jamy ustnej cechuje się bardzo specyficznymi warunkami, dzięki którym może pełnić swoje funkcje. Co istotne, jama ustna naturalnie posiada siedlisko bakterii, które tworzą tzw. mikroflorę i mają pozytywny wpływ na organizm. Ich obecność nie jest więc czymś szkodliwym, a wręcz przeciwnie – koniecznym. Sytuacja komplikuje się nieco bardziej w momencie, gdy równowaga tej mikroflory zostanie zaburzona na skutek różnych czynników i bakterie zaczną się intensywnie namnażać. Niesie to ze sobą ryzyko rozwoju różnych schorzeń w obrębie śluzówki jamy ustnej.1

Sytuacji tej nie sprzyja fakt, iż warunki panujące w śluzówce jamy ustnej stanowią idealne podłoże do rozwoju różnego rodzaju patogenów i ich namnażania się. Przede wszystkim jest to miejsce zapewniające odpowiednią wilgoć i poziom ciepła. Oprócz tego jest to miejsce odżywcze dla bakterii, które mogą pozyskiwać pokarm m.in. z dostających się resztek pokarmu. Tym samym patogeny mają dostęp do wszystkiego, czego potrzebują do własnego rozwoju i namnażania się.1

Ich nagromadzenie się na zębach określa się mianem płytki nazębnej lub biofilmu bakteryjnego. Biofilm jest specyficzną formą – bakterie są rozproszone, ale tworzą pewną strukturę w obrębie otaczającej ich substancji. 2

Bakterie tworzące szkodliwy biofilm mają działanie chorobotwórcze, a ich obecność dodatkowo wiążę się z wydzielaniem toksyn do organizmu. Stąd też brak odpowiedniej higieny jamy ustnej, będącej jedną z głównych przyczyn gromadzenia płytki nazębnej2, co w konsekwencji prowadzi do różnych chorób. Rany w jamie ustnej dodatkowo temu sprzyjają, gdyż zarówno patogeny jak i wydzielane toksyny mogą łatwiej wnikać w tkanki.

Co może sprzyjać urazom jamy ustnej? Przyczyny

Różnego rodzaju urazy w obrębie błony jamy ustnej mogą stać się przyczyną różnych poważnych chorób, dlatego warto wdrożyć odpowiednią profilaktykę i unikać czynników zwiększających ryzyko rozwoju tych ran.

Czynniki mogące wpływać na obecność ran to:

  • proteza – urazy od protezy zębowej to dość częste zjawisko. Wynika to z faktu, iż proteza wiąże się z nieco innym rozkładem ciężaru podczas żucia, w związku z tym niektóre z jej elementów mogą podrażniać systematycznie tkankę i prowadzić do wystąpienia urazu. Dlatego tak ważną rolę odgrywa odpowiednia edukacja pacjenta oraz właściwe dopasowanie protezy. Pacjenci muszą także pamiętać o regularnej i bardzo dokładnej higienie, która może być nieco trudniejsza przy sztucznym uzębieniu3;
  • aparat ortodontyczny – aparaty służące do leczenia wad zgryzu, podobnie jak protezy, mogą posiadać elementy drażniące dla wrażliwych tkanek jamy ustnej. Jeśli wykonywany jest stały, powtarzalny ruch, który stopniowo narusza ich strukturę, w konsekwencji może dojść do pojawienia się rany, w wyniku której rozwija się np. afta. Dlatego urazy spowodowane aparatem ortodontycznym mogą powodować nadżerki4;
  • zbyt intensywne i agresywne szczotkowanie zębów, które również powoduje podrażnienie tkanek otaczających uzębienie.4

Istnieją także czynniki mogące sprzyjać większej skłonności do pojawiania się ran czy rozwijających się w ich konsekwencji nadżerek. Zalicza się do nich m.in.: stres, osłabioną odporność organizmu, zaburzenia w obrębie funkcjonowania gospodarki hormonalnej, niedobory niektórych witamin lub składników odżywczych (np. żelaza). Jeśli rany nie chcą się goić, wówczas może to wynikać z obecności innych chorób ogólnoustrojowych, np. cukrzycy5.

Urazy jamy ustnej a afta – jak powstaje owrzodzenie?

Nawet drobne ranki na błonie jamy ustnej mogą powodować bolesne owrzodzenia w postaci aft. Występują one jako nadżerki małe (Mikulicza) lub duże (Suttona). Ich obecność zwykle powoduje dolegliwości bólowe oraz pieczenie, a w przypadku dużych aft (Suttona) może także utrudniać spożywanie pokarmów czy mówienie. Zwykle pojawiają się w obrębie całej jamy ustnej, mogą zająć m.in. policzek, część języka czy wargi.4 Aby przyspieszyć gojenie afty, warto stosować leki dostępne bez recepty, np. żel Sachol. Zawiera on składniki przeciwzapalne, które pomagają łagodzić objawy bolesnych owrzodzeń i wspomagają gojenie.6

Rany w jamie ustnej a grzybica – co warto wiedzieć?

Drobne urazy w jamie ustnej mogą także powodować zapalenie błony śluzowej, np. w postaci kandydozy. W jej przebiegu pojawia się m.in. biały nalot oraz suchość śluzówki. Występuje także ból i uczucie pieczenia, a za obecność zakażenia grzybiczego odpowiadają grzyby z rodziny Candida. W leczeniu stosuje się m.in. maść lub inne preparaty działające przeciwgrzybiczo i łagodzące ból.7

Rany w jamie ustnej – co stosować?

Domowy sposób na leczenie ran w jamie ustnej to przede wszystkim stosowanie leków dostępnych w aptece bez recepty. Powinny one zawierać składniki przeciwzapalne oraz antyseptyczne, po to aby odkazić jamę ustną od wirusów, bakterii i grzybów. W doborze leczenia ważne jest także ustalenie przyczyny występowania, dlatego warto skonsultować się z lekarzem. Szczególnie, gdy uszkodzenia nie chcą się goić. Wówczas mogą mieć charakter nowotworowy8. Obecność zmian chorobowych w postaci nadżerek i owrzodzeń można złagodzić, stosując żele takie jak np. Sachol.

Higiena jamy ustnej – jak powinna wyglądać?

Zaniedbania higieny jamy ustnej sprzyjają powstawaniu zakażeń, szczególnie u osób z tendencją do ran. Należy pamiętać przede wszystkim o codziennym myciu zębów. W przypadku tendencji np. do paradontozy można stosować pasty lub płukanki wzmacniające szkliwo. Należy pamiętać także o tym, że szczoteczka – zarówno soniczna, jak i zwykła – powinna być regularnie wymieniana (w przypadku sonicznej tylko końcówka). Warto także pamiętać o tym, że lekarz stomatolog to specjalista, którego należy odwiedzać kontrolnie średnio co pół roku9.

 

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty, w przypadku problemów ze zdrowiem, należy skontaktować się z lekarzem.

 

Bibliografia:

  1. Abranches J., Zeng L. i inni, Biology of Oral Streptococci, Microbiology Spectrum, 2018,6.
  2. Pasich E. i inni, Mechanizm i czynniki ryzyka powstawania biofilmu bakteryjnego jamy ustnej, Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej, 2013.
  3. Scheff B., Marcinkowska A., Rola edukacji pacjentów w zakresie higieny protez ruchomych – opis przypadków, Protetyka Stomatologiczna, 2018.
  4. Durska G., Przyczyny nawracających aft, Medycyna Praktyczna, 2014, dostęp: 20.06.2022.
  5. Dorocka-Bobkowska B., Badania mikrobiologiczne jamy ustnej u chorych na cukrzycę typu 2 ze stomatopatią protetyczną, Protetyka Stomatologiczna, 2007.
  6. Charakterystyka Produktu Leczniczego Żel stomatologiczny Sachol, dostęp: 20.06.2022.
  7. Zagor M., Ostre zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, Medycyna Praktyczna, 2018, dostęp: 20.06.2022.
  8. Nowotwory jamy ustnej, Stomatologia – Medycyna Praktyczna dla pacjentów (mp.pl), dostęp: 20.06.2022.
  9. Tomaszewska M., Higiena jamy ustnej dorosłych pacjentów, Medycyna Praktyczna, dostęp: 20.06.2022.

Sprawdź, gdzie kupisz Sachol

Kup lokalnieKup online

Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.

Linia produktów Sachol

Żel stomatologiczny

Żel stomatologiczny

Sachol Żel

Na afty

Aftigel na afty

Sachol Aftigel

Sachol dla dzieci

Sachol Kids

Sachol Kids

Sachol FAST EFFECT

Sachol spray

Sachol Fast

Leave a Reply